Pobres e desafiuzados non se renden na Coruña

"(...)  Pablo marchou da casa de Elviña por medo a que un día apareceran os do Xulgado a botalos fóra. Xa non é titular de vivenda nin propietario, pero concello séguelle reclamando atrasos no IBI. En marzo embargáronlle 327 euros da conta; en abril, 125 euros; este mes, 83 euros máis. Stop Desafiuzamentos reuniuse coas concellarías de Xustiza Social e de Facenda. Dixéronlle que era cousa do interventor, pero que mirarían o caso. 

O caso é que Pablo Roldán paga 333 euros polo alugueiro na Zapateira máis gastos de luz e auga e ingresa unha pensión que non chega ao 500 euros. A principios de xuño a plataforma presentou alegación por rexistro recordando que esa conta é inembargábel, que os ingresos de Pablo non chegan ao SMI. Non houbo resposta do Concello. Un portavoz de Stop Desafiuzamentos elude valorar a actuación das concelleiras. “A asemblea decidirá unha postura colectiva e que facer”.

Sandra Cotelo

A asemblea comeza con vinte persoas. A maioría afectados. Logo irán chegando máis. Hai quen pensa que xunto ao caso de Pablo Roldán hai que denunciar “outras cousas que pasan nos servizos sociais”. Hai quen quere pasar a accións inmediatas “porque levamos tres meses co de Pablo e seguen embargando”. 

Outros din que se volva a falar coas concelleiras, Silvia Cameán e Eugenia Vieito. “Pero se nin se puxeron en contacto con nós”, explica unha das activistas, “é un caso clarísimo dunhas persoas en situación de vulnerabilidade e non os defenden. Dáme igual que nos utilice politicamente a oposición ou os medios de comunicación. Eu teño claro por que facemos isto. Eu entraría nos despachos e que se expliquen publicamente. Se son as leis o problema, pois que as cambien”.  (...)

Sandra Cotelo é unha veterana. O seu caso comezou cun préstamo que o Banco de Santander chamaba Hipoteca Tranquilidad. Amortizaba só 0,77 euros e a cota ía primeiro a 450 euros, logo a 459, despois a 468. Despedírona no verán do 2012. 

Tiña unha prestación de 800 euros e seguiu pagando a hipoteca. Seguía sen traballo e solicitou a dación en pago. En xuño 2014 deixou de pagar as cotas. Un ano despois o banco iniciou o procedemento de execución. Ela tratou de negociar, pero o único que recibiu, conta, foron ameazas do banco. Recorreu a avogados da PAH de Donosti. Aludiron ás sentenzas do Tribunal de Xustiza da Unión Europea (TXUE) sobre a nulidade das cláusulas de vencemento anticipado.

 A finais do 2016 un xuíz da Coruña declarou nula esa cláusula no contrato de Sandra pero determinou que o procedemento de execución debía continuar. Stop Desafiuzamentos concentrou un cento de persoas diante da Audiencia Provincial. Acudiron representantes do BNG (Ana Pontón), de En Marea (Antón Sánchez e Gómez-Reino), o alcalde Xulio Ferreiro e a concelleira Cameán, e o daquela portavoz municipal do PSOE, José Manuel Dapena.

 “Se a oposición e os medios afíns a ela se aproveitan da nosa denuncia polo caso de Pablo, que o fagan. E se cambia o goberno e volve o PP, pois a próxima vez xa non teremos estas discusións”, di Sandra. O seu caso segue na Audiencia, á espera de que se resolva unha pregunta que o Supremo fixo ao Tribunal de Xustiza da Unión Europea. 

A asemblea acorda enviar un aviso ao Concello esta semana de que se non teñen resposta antes da terza feira, ese día presentaranse nas oficinas das concelleiras para esixir información sobre o caso de Guillermina e Pablo Roldán.

Encarna

Encarna é un nome suposto. A muller chegou tarde á asemblea e pide permiso para saltar a quenda e contar o seu caso, un dos que se presentan hoxe. “Vivín sempre da RISGA. Traballei para un familiar, sempre sen asegurar. Morreu a miña nai e quedamos no piso. Eu axudaba a pagar a metade da hipoteca. Pero el arruinouse e veume todo enriba. 

Pasaron os anos e un día veu un señor de Servihábitat e díxome que tiña unha débeda de 12.000 euros. A seguinte comunicación chegou tres anos despois. Unha carta. Din que nos botan o 2 de outubro. Menos mal que o avogado se moveu porque era para antes”. A asemblea dille que achegue toda a documentación que teña e que o seu caso podería entrar na próxima negociación que teñan con La Caixa.

Andrés

Andrés tamén é nome suposto. É a primeira vez que acode. Fala de pé, apresurado. “No 2008 Caixa Galicia comezou a rexeitar os pagos da hipoteca da casa da familia. Eu era piloto en México. No 2010 eu xa regresara. A miña nai morreu. Fun co pai á oficina de Monelos. Levabamos 120.000 euros para fechar a hipoteca. A casa estaba na poxa.

 Non avisaran. Non nos deron opción. A caixa quedou co piso, un piso de 140 metros cadrados construído nos anos oitenta, por 30.000 euros. Seguimos na casa. Meu pai morreu hai cinco meses. Estabamos coa irmá e a súa familia na mesma casa. Hai crianzas, claro. Negociamos a través do despacho de Conchado coa entidade. Fixemos unha oferta de recompra por 75.000 euros. Non houbo resposta.

 A semana pasada sentín ruído na porta e eran os do Xulgado. A min quitáronme por un brazo. Déronme un número de teléfono do banco para pasar a recoller as cousas. En principio dixéronme que me daría trinta minutos. Despois, que non, que non podía entrar. Somos dunha familia que está a piques de recibir unha herdanza de 30 millóns de euros. Iso sábeno no banco. Tiñamos xente coñecida no banco. O avogado ten os papeis. Eu non. Estamos todos en Palavea na casa doutro irmán”. A asemblea pídelle a Andrés toda a documentación que poida conseguir e acorda que tratarán o caso coa persoa de referencia habitual en Abanca.

Madalena e Pablo

Pablo F. é o que mantén contacto directo con Abanca. Leva anos pelexando con eles. Informa das últimas xestións. El e Madalena, a súa muller, tamén están pendentes da pregunta que debe contestar o TXUE sobre as cláusulas de vencemento anticipado.

 Mentres, seguen tratando de negociar. “Non quero a dación, que é o que a eles lles interesa. Eu pretendo unha quita. Pero dinme que non, que o código de boas prácticas esixe esgotar antes a opción da reestruturación da débeda, é dicir, outro crédito”. Tamén lle seguen a pista a súa hipoteca. Presentaron unha demanda contra a entidade para que esta recoñecese e achegase documentación a respecto da titulización do crédito. NCG Banco empaquetou aquela hipoteca xunto con outras e colocounas nun fondo en setembro de 2011, explica Pablo. 

“O fondo liquidouse en xaneiro do 2012 despois de caer a cualificación do banco. E liquidouse por cen mil euros cando o valor teórico era de 1.500 millóns. Eu considero que Abanca xa non é meu lexítimo acredor, titulizou e vendeu a hipoteca, non? Iso lle digo a Miguel Ángel Zas”. A asemblea propón que despois de varias reunións coa entidade, é tempo de facer un acto de denuncia pública do caso.

Pablo conta que foi ao Concello a solicitar o certificado de pobreza enerxética, que na Coruña dannos de un en un, que unha vez o da luz, outra o da auga, e se precisas o do gas, tes que ir outra vez. Pablo di que con ese certificado disporá de 24 meses para ir pagando os recibos.

Alfonso

Alfonso tamén está afectado por unha cláusula de vencemento anticipado. O seu caso irá con outros tres á próxima reunión cos representantes do Santander. Informa das últimas xestións. Di que non comprende por que debe ter tres avogados. Explícanlle que ten que facer distintas denuncias. A súa historia complicouse porque a súa parella, coa que compartía a hipoteca, desapareceu. Primeiro fora el o que decidiu abandonar a casa.

 “Pero un día chamoume a avogada dela e dixo que quedara eu co piso. A min gustaríame saldar a débeda coa dación”. Mais a lei non llo permite. Tería que asinar tamén ela. E desapareceu hai anos. Pero el quedou coa débeda toda e non pode desfacerse da vivenda.

Amal

O caso de Amal é o dos pais de Amal. Ela é a quen pon a cara. A que fala diante dos xornalistas desde que hai uns meses decidiran denunciar publicamente a situación. Fixeron concentracións na Coruña, diante da sede do Popular nos Cantóns, a última a semana pasada, e tamén unha manifestación en Sada na que sumaron a presenza de representantes políticos.

 Amal é enxeñeira de camiños, está casada, non ten fillos. Os pais compraran un chalé en Sada, en Meirás, no ano 2005. Daquela tiñan unha tenda de artigos de regalo en Sada, antes tivérana na Coruña e antes dedicáranse á venda ambulante. 

No 2005 os pais de Amal (prefire non dar os nomes para evitarlle máis sufrimento ao pai, que está enfermo e non está ao tanto do proceso e non quere que o descubra polos medios de comunicación) tiñan uns cincuenta anos e pensaron que despois dunha vida traballando, despois de ter criado tres fillos (Amal é a maior), chegara o momento de ter unha vivenda propia (até ese ano sempre viviran de alugueiro) e estabelecerse na contorna da Coruña onde levaban xa dez anos.

O chalé ten dúas plantas, garaxe e un pequeno xardín. Solicitaran unha hipoteca ao banco, o Pastor, e concedéronlla por uns 230.000 euros. “Tiñan aforros, os alugueiros complicábanse cada vez máis e os tres fillos inda viviamos con eles, por iso pensaron que era o momento”, conta Amal.

Chegou a crise, os ingresos do fogar comezaron a minguar. No 2012 deixaron de pagar as cotas. A hipoteca contén unha cláusula de vencemento anticipado. Unha cota sen cubrir e o banco pode iniciar o procedemento de execución. “Houbo un cambio na oficina do Pastor en Sada, veu un director de Madrid, Óscar Trelles. 

 Advertiulles que estaba acostumado a facer aquelas cousas, a botar xente da casa se era preciso”. Amal conseguira unha beca e foi cos seus aforros ao banco e fixo un ingreso de 4.000 euros para compensar parte da débeda. “Nese momento arranxamos, eu estaba rematando a carreira e xusto despois púxenme a traballar e esquecín o asunto”.

Tempo despois o pai contaríalle que os problemas para facer fronte ás cotas seguiron. Que o director viña pola tenda deles a buscar o pai. E chegou a convencelo de que o mellor era que asinase unha novación. Foi no 2007. 

Un crédito de 90.000 euros a maiores do que xa lle concederan na hipoteca. O mesmo banco. Aquel crédito asinouno cunhas condicións moi duras: sen cláusula teito e cunha cláusula chan de 6,5%. O director do banco dixéralle que era o que tiña que facer se non quería perder a casa. “Pasou a pagar uns 2.000 euros cada mes de intereses sen que iso supuxera reducir a débeda”.

Cando o banco decidiu executar a hipoteca, os pais de Amal atopáronse cunha débeda de case medio millón de euros. O banco sostén que a débeda crecera até os 385.000 euros polo crédito e uns 100.000 euros máis “por gastos de xestión” (Amal non sabe precisar cales foron).

 Iso sucedeu no 2013. Amal xa vivía fóra da casa familiar. Os pais foron recoller ao xulgado a notificación. “Decidiron calar, nin sabían que tiñan dereito a defenderse”. Fecharon a tenda. Quedaran sen cartos para renovar a mercancía. 

Seguen na casa, pero esperando que un día os boten. Os fillos xa se independizaron. Pero non teñen cartos para axudalos. Fan o que poden. “Eu quedei sen vida. Desde o 2013 estou pendente dos meus pais, de todo o proceso, meu marido bota unha man porque menos mal que el ten traballo. Pero a nós tamén nos torceu a vida cando estabamos comezando”, di Amal.

No 2013, cando lles chegou a denuncia do banco, a casa foi taxada en 580.000 euros. A poxa de vivenda declarouse deserta e o Pastor, daquela xa en proceso de absorción polo Popular, quedou co chalé por 60% do valor de taxación. Un negocio redondo para o balanzo da entidade. Os pais quedaran sen ningunha fonte de ingresos. 

Non tiñan dereito a RAI e empezaron a tramitar a RISGA. “Meus pais non se atrevían a facer nada. Nin sequera acudiron á poxa. Penso que el sentíase culpable. Fante dubidar respecto do que é xusto, do correcto. Hoxe non dubido. Teño claro que non vou deixar que fiquen na rúa. Meus pais teñen sorte porque teñen alguén en que apoiarse. Vexo outros casos en Stop Desafiuzamentos. Meus pais non pasan fame. Pero viviron todos estes anos angustiados esperando que chegara a carta de despexo”.

O 12 de maio de 2017 chegou a orde de despexo. Falaron cos servizos sociais do Concello. Cando lles chegou a orde de despexo, aconselláronlles acudir á Xunta na procura dun alugueiro social a través do IGVS (Instituto Galego da Vivenda e o Solo). A data do lanzamento estaba fixada para o 9 de xuño.

 Menos dun mes. Movéronse. O Colexio de Avogados da Coruña axilizou os trámites. O 25 de maio conseguiron un avogado de oficio. O 26 de maio presentaron a solicitude de moratoria. O 3 de xuño Xulgado de Instrución nº 3 de Betanzos concedeulle ao banco cinco días para presentar alegacións. Os avogados da familia de Amal presentaron entón unha solicitude de suspensión do lanzamento.

O Xulgado parou o despexo. Mais emitiu un auto no que asume as alegacións do banco a respecto de que os pais de Amal non están en situación vulnerable. O xuíz non entrou no fondo e repetiu a tese da entidade. Os pais de Amal non teñen traballo, ningún dos dous; non reciben prestacións, non teñen fontes de ingresos, non teñen ningún ben (xa perderon a propiedade da casa), o pai sofre unha enfermidade rara e tramita a concesión dunha invalidez. Malia todo, o xuíz sostén que non hai razóns para unha moratoria no proceso porque non están en situación de vulnerabilidade.

Agora están pendentes do TXUE mentres reclaman a moratoria na Audiencia Provincial. “Na hipoteca deles hai cláusula chan, hai cláusula de vencemento anticipado, hai un abuso na capitalización dos intereses ou na cláusula de 360 día por culpa da cal pagan máis en intereses… E está na man do xuíz actuar contra eses abusos. Pero até o momento sempre favoreceu o banco”. Os pais de Amal chegaron a pagar case 200.000 da débeda, pero seguen debendo case medio millón.

Hai dúas semanas, a principios de mes, recibiron outra notificación con outra data, o 14 de setembro serán desaloxados. “Espero que tres xuíces vexan máis que un”, di Amal en referencia ao proceso na Audiencia, “cando menos nos concedan a moratoria, que meus pais poidan vivir un tempo con tranquilidade na casa, e buscar solucións”.     (Sermos Galiza, 28/07/17)